Barbara Wachowicz oddała Polsce życie, talent i serce.

Na Powązkach pochowano Barbarę Wachowicz, postać wyjątkową, jak napisał w liście odczytanym podczas pogrzebu prezydent Andrzej Duda. „Polska żegna postać wyjątkową, która oddała ojczyźnie życie, talent i serce” – napisał prezydent.

Barbara Wachowicz była biografistką, pisarką, publicystką, harcerką. „Z głębokim smutkiem przyjąłem informację o śmierci Barbary Wachowicz – wybitnej pisarki, dziennikarki, niestrudzonej orędowniczki polskiej kultury. Mistrzyni pióra i żywego słowa, której tak wiele wszyscy zawdzięczamy. (…) Pragnę wyrazić moje najwyższe uznanie i wdzięczność za piękną, bogatą i niepowtarzalną kartę, jaką zapisała w dziejach naszej kultury i naszego narodu” – napisał Duda. Dodał, że zostawiła po sobie ogromny dorobek.

„W swojej twórczości łączyła niezwykły kunszt pisarski z głębokim umiłowaniem Polski i Polaków, zwłaszcza tych wielkich, którzy dzięki niej ożywali” – stwierdził prezydent. „O Adamie Mickiewiczu, Juliuszu Słowackim, Stefanie Żeromskim czy Henryku Sienkiewiczu potrafiła mówić i pisać tak, jakby byli jej przyjaciółmi. Dzięki niej mogliśmy przeżywać dramatyczne chwile drugiej wojny światowej i Powstania Warszawskiego razem z Krzysztofem Kamilem Baczyńskim, Aleksandrem Kamińskim, Jankiem Bytnarem, Alkiem Dawidowskim, Jankiem Rodowiczem czy Tadeuszem Zawadzkim” – dodał w liście Duda.

Prezydent przypomniał też, że Barbara Wachowicz pielęgnowała pamięć o polskich Kresach i otaczała troską naszych rodaków mieszkających na Wschodzie. „W jej osobie żegnamy wierną i oddaną mentorkę i przyjaciółkę polskich harcerzy (…), odznaczoną Złotym Medalem Za Zasługi dla ZHP oraz wyróżnioną Laską Skautową Niezawodnemu Przyjacielowi„ – dodał.

Odczytano też list wicepremiera i ministra kultury Piotra Glińskiego: „Wspominamy osobę, która swoją twórczością tak wiele wniosła do polskiej kultury. Była jej ikoną” – napisał Gliński. „Była mistrzynią słowa, docenianą za obrazowy, pełen niewymuszonej elegancji język. Przemierzając świat tropami Mickiewicza, Słowackiego, Orzeszkowej, Conrada, Wańkowicza czy Krasińskiego, Barbara Wachowicz dokumentowała ślady polskości. Kwestując na Powązkach dawała wyraz szacunku dla historii i tradycji” – stwierdził Gliński. Dodał też, że Barbara Wachowicz „pozostawiła po sobie dzieła, które z pewnością jeszcze długo będą oddziaływały na naszą kulturę, przypominając o jej talencie, pasjach i zaangażowaniu w upowszechnianie wiedzy o wielkich Polakach”.

Lidia Ziental-Markiewicz, ps. Lidka, z Krajowego Związku Żołnierzy AK, podczas Powstania Warszawskiego jedna z łączniczek batalionu „Zośka”, przypomniała, że to właśnie Barbara Wachowicz przez całe lata walczyła o pamięć o batalionie.
„To także jej zawdzięczamy miejsce w historii” – powiedziała „Lidka”, wspominając książki Barbary Wachowicz: „To 'Zośki' wiara! Gawęda o Harcerskim Batalionie AK 'Zośka'” oraz „Ułan Batalionu 'Zośka'. Gawęda o Janku Rodowiczu 'Anodzie'”.

Na pogrzeb Barbary Wachowicz przybyli harcerze, przedstawicie zaprzyjaźnionych z nią szkół, m.in. z gminy Masłów (Świętokrzyskie), z która pisarka od lat była związana; to ona wystarała się o budowę Szklanego Domu upamiętniającego Stefana Żeromskiego w Ciekotach. Pisarkę żegnali także samorządowcy z Płońska i Węgrowa, innych miast, których honorową obywatelką była Barbara Wachowicz.

Barbara Wachowicz urodziła się 18 maja 1937 r. w Warszawie. Była autorką książek, spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków, takich jak Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Cyprian Kamil Norwid, Fryderyk Chopin, Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski, bohaterowie „Kamieni na szaniec” i Powstania Warszawskiego, harcerze Szarych Szeregów.

Za swoją twórczość została odznaczona m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Srebrnym Asem, Złotym Mikrofonem, wyróżniona tytułem Mistrza Mowy Polskiej „Vox Populi” oraz honorowym obywatelstwem Warszawy. Za „dar przekazywania młodemu pokoleniu wiedzy o dziedzictwie narodowym” otrzymała Medal Polonia Mater Nostra Est, wyróżniono ją też Orderem Uśmiechu. Otrzymała też nagrodę „Totus” Fundacji Konferencji Episkopatu Polski „Dzieło nowego tysiąclecia” za propagowanie kultury chrześcijańskiej, patriotyzmu i pięknej polszczyzny, postaw honoru i prawości wśród młodego pokolenia Polaków. The American Biographical Institut wybrał ją do grona Great Women 21^st. Century, czyli „Wielkich kobiet XXI wieku”.

Barbara Wachowicz była autorką opowieści o życiu, miłościach i tajemnicach pisarzy, takich jak m.in. „Dom Sienkiewicza”, „Czas nasturcji”, „Ciebie jedną kocham. Tropami Stefana Żeromskiego w najściślejszej ojczyźnie”, „Marie jego życia”, „Malwy na lewadach”; oraz cyklu „Wierna rzeka harcerstwa”.

 Nazywano ją pisarką polskiego losu i ministrem patriotyzmu. Do najpopularniejszych jej książek należały biografie Henryka Sienkiewicza: „Marie jego życia” oraz „Ciebie jedną kocham” i „Ogród miłości” – opowiadania o Stefanie Żeromskim. Uznanie czytelników przyniósł jej także zbiór reportaży powstałych podczas podróży na Kresy „Ty jesteś jak zdrowie”. Uwielbiała fioletowy kolor, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.

 Z prawdziwą pasją, wielką kulturą, barwnie – tak Barbara Wachowicz – pisarka, historyk literatury, przyjaciel harcerzy – opowiadała zarówno o „Zośce”, „Rudym”, jak i Tadeuszu Kościuszce, czy Henryku Sienkiewiczu. Choć urodziła się w Warszawie podkreślała swoje związki z Podlasiem. Często przedstawiała się: Basia z Podlasia. To na Podlasiu we dworze w Suchej było gniazdo jej rodu, którego przedstawiciele zawsze gotowi byli do służby Ojczyźnie.

Ona sama także podjęła tę służbę, poświęcając się literaturze i historii. W swoich książkach pielęgnowała pamięć o bohaterach z „Szarych Szeregów”. Niestrudzenie przypominała nam „Rudego” „Alka” Zośkę, Kamila Baczyńskiego, czy braci Romockich. Barwnym, pięknym językiem opowiadała w swoich książkach o wielkich Polakach: Tadeuszu Kościuszce, Adamie Mickiewiczu, Henryku Sienkiewiczu, czy Cyprianie Kamilu Norwidzie. Poprzez swoje wystawy, spektakle jak chociażby „Wigilie Polskie” przybliżała kolejnym pokoleniom młodych Polaków czym jest miłość do Ojczyzny, czym jest praca dla niej.

Kochała młodzież, która z zapartym tchem słuchała jej gawęd. Wbrew obiegowym opiniom Barbara Wachowicz zawsze powtarzała: „młodzież jest wspaniała, zdolna do wspaniałych czynów i do kochania Polski”. Była wielkim przyjacielem harcerzy. Przez wiele lat prowadziła słynne kominki w czasie Rajdu Arsenał. Zawsze można było spotkać ją w sierpniu na Powązkach w kwaterze powstańczej. Swoją bardzo bogatą wiedzą dzieliła się z czytelnikami „Naszego Dziennika”, a także widzami TV Trwam, goszcząc w „Polskim punkcie widzenia”. To ziarno patriotyzmu siane przez Barbarę Wachowicz przez długie lata będzie przynosić bogaty plon.

Prezes Towarzystwa im. Henryka Sienkiewicza prof. Lech Ludorowski, cytowany na stronie internetowej poświęconej pisarce, stwierdził, że Wachowicz to "wyjątkowe zjawisko naszych czasów, autorytet w dziedzinie biografistyki wielkich Polaków. Podziwiamy jej odważną, nieustępliwą, konsekwentną walkę w obronie tak często dziś poniewieranej i wyszydzanej polskości. Podziwiamy jej walkę z cyniczną pogardą dla heroicznego etosu polskiego patriotyzmu, walkę o godność naszej Ojczyzny".

 Barbara Wachowicz była absolwentką Wydziału Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego oraz Studium Historii i Teorii Filmu w łódzkiej PWSTTViF. Zmarła 7 czerwca w Warszawie. Miała 81 lat.

Cezary Dąbrowski