Status i perspektywy zawodu dziennikarza oraz stowarzyszeń dziennikarskich w Polsce były tematem dyskusji, jaka odbyła się 3 czerwca w Instytucie Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wzięli w niej udział przedstawiciele mediów i środowiska naukowego, m.in. Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Katolickiego Stowarzyszenia
Dziennikarzy, Stowarzyszenia Prasy Lokalnej, Związku Zawodowego Dziennikarzy i Stowarzyszenia Dziennikarzy RP.
Podczas dyskusji omówiono m.in. pomysł wprowadzenia licencji dla zawodowych dziennikarzy i znaczenie organizacji dziennikarskich. Zwracano uwagę na różnice w warunkach uprawiania dziennikarstwa w Niemczech, Belgii, Bułgarii i Polsce.
Jolanta Hajdasz z Zarządu Głównego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich wyraziła opinię, że sytuację dziennikarzy w Polsce mogłoby poprawić nadanie naszej profesji statusu wolnego zawodu, choć z drugiej strony praktyka funkcjonowania polskiego systemu prasowego wskazuje, iż uzasadniona jest obawa, że limitowanie
warunków dostępu do zawodu dziennikarza np. przez Izbę Dziennikarską mogłoby skutkować ograniczeniem wolności w uprawianiu tego zawodu. Przykładowo, czy mógłby zostać „zawodowym” dziennikarzem ktoś, kto publikuje i ma wiele utworów
dziennikarskich w swoim dorobku, ale na nich nie zarabia i ma zupełnie inne źródło dochodów, skoro wg medioznawców warunkiem profesjonalizacji zawodu jest utrzymywanie się z niego - pytała retorycznie Jolanta Hajdasz. Omówiła także przeszkody stojące na drodze do rozwoju stowarzyszeń dziennikarskich. Do najpoważniejszych z nich zaliczyła konieczność świadczenia coraz bardziej profesjonalnych usług, opiniowania skomplikowanych aktów prawnych i sytuacji np. potrzebnych do współpracy z organizacjami międzynarodowymi przez stowarzyszenia oparte na pracy społecznej swoich członków, którzy z natury rzeczy nie zawsze są w stanie pracować tak szybko i profesjonalnie, jak wymagałaby tego dana
sytuacja. Szczególnie po wejściu Polski do Unii Europejskiej widać bardzo wyraźnie, że brakuje w naszym systemie prawnym reprezentacji środowiska dziennikarskiego . W naturalny sposób rolę tę pełni obecnie Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, największa organizacja dziennikarska w Polsce, ale z pewnością jest to rozwiązanie niedoskonale – twierdzi Jolanta Hajdasz.
Elżbieta Lachman reprezentująca na konferencji ZG Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy zwróciła uwagę na zmarnowane dla rozwoju polskich mediów 50-lecie powojenne. Okresu tego nie da się w żaden sposób nadrobić zarówno w zakresie biznesowym jak standardów pracy w środkach masowego przekazu. Nie ma de facto
możliwości wypracowania i osiągnięcia zasad podobnych do tych panujących w krajach Europy Zachodniej. Brak poważnego programu promocji czytelnictwa na szeroką skalę już w latach 90-tych oraz proces tematyzacji mediów to tylko niektóre przyczyny fatalnej sprzedaży pracy codziennej, która na dodatek jest już niemal w całości w rękach zamożnych, niemieckich koncernów. Lachman
podkreśliła też, że niespotykany nigdzie w takiej skali jak w Polsce spadek zainteresowania codzienną prasą drukowaną jej wydaniami cyfrowymi spowodował, że nie ma dzisiaj praktycznie żadnej możliwości poinformowania nawet 20-30 procent mieszkańców dowolnego miasta o jakimkolwiek ważnym społecznie temacie.
Przykładowo w ciągu minionych 25 lat sprzedaż egzemplarzowa „Głosu Wielkopolskiego” spadła o ponad 60 proc. Marzeniem jest odnoszenie się współczesnych żurnalistów do prawdy arystotelesowskiej, a nie utylitarnej.
Piotr Górski ze Związku Zawodowego Dziennikarzy poinformował o podpisanej przez przedstawicieli wielu środowisk dziennikarskich Karcie Etycznej, do której jednak nikt nie chce się stosować. „Regulacje, normy i standardy mają sens tylko wtedy, gdy są akceptowane, szanowane i realizowane w codziennej pracy. Tymczasem takiej praktyki nie zauważmy.” – powiedział.
Dyskusja na temat kondycji środków masowego przekazu będzie kontynuowana. Media to olbrzymie zadanie nie tylko dla wydawców i dziennikarzy, ale i dla rządu, który odpowiada za właściwe regulacje w tym obszarze. Będziemy się jej bacznie przyglądać.
red. Elżbieta Lachman, KSD
Konferencja „Status i perspektywy zawodu dziennikarza i stowarzyszeń dziennikarskich w Polsce”, w ramach cyklu „Poznańskie seminaria teorii i praktyki mediów”, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, 3.06.2016
Fot. 1 SDP, red. Jolanta Hajdasz oraz - KSD, red. Elżbieta Lachman
