Ryzyko gwałtu nie zależy od wieku kobiet, lecz jest na stałe wpisane w ich cykl życia od narodzin do śmierci. Do takich wniosków doszły Magdalena Grabowska, Agnieszka Grzybek, Barbara Błońska i Marta Rawłuszko - autorki pierwszego przeprowadzonego na tak dużą skalę badania po wprowadzeniu nowego trybu ścigania przestępstwa zgwałcenia.
Gwałt jest najdrastyczniejszą formą przemocy seksualnej – tłumaczą autorki raportu o przemocy seksualnej powstałego w ramach projektu „Przełamać tabu”. - Traumatycznym, bolesnym przeżyciem, z którym kobiety mające za sobą to doświadczenie zmagają się przez całe życie. Oficjalne statystyki policyjne nie odzwierciedlają jednak skali zjawiska, ponieważ kobiety najczęściej nie zgłaszają tego przestępstwa na policję. Badania ujawniają ogromną skalę przemocy seksualnej wobec kobiet i przełamują stereotypowe wyobrażenie gwałtu, jako incydentalnego i sporadycznego, którego sprawcą jest mężczyzna nieznany kobiecie.
Molestowanie
Prawie 88 proc. kobiet po ukończeniu 15. roku życia doświadczyło molestowania seksualnego.
Nie ma znaczenia wiek kobiety. Dane pokazują, że tak samo często molestowane są kobiety w wieku 18-24 lat (86,5 proc.), jak kobiety powyżej 55 lat (85 proc.). Doświadczenie molestowania seksualnego nie ma też wiele wspólnego z wykształceniem czy „znajomościami”.
Największa grupa kobiet (66,8 proc.) doświadczyła molestowania seksualnego ze strony mężczyzny, którego nie znała wcześniej.
Mało bezpiecznym miejscem dla kobiet jest środowisko pracy – sprawcami molestowania są szefowie (15,8 proc.), współpracownicy (24,7 proc.) oraz klienci (19,9 proc.).
Kobiety spotykają się z molestowaniem seksualnym właściwie w każdej przestrzeni. Najczęściej są to miejsca publiczne, miejsca pracy oraz mieszkania prywatne. Są tam adresatkami nieprzyzwoitych dowcipów, natarczywych rozmów o podtekście seksualnym, czy obscenicznych uwag na temat swojego ciała i seksualności.
Zdecydowana większość przypadków molestowania (94,1 proc.) nie jest zgłaszana na policję. Trzy najczęstsze powody, dla których kobiety nie decydowały się na zgłoszenie, to: samodzielne poradzenie sobie ze sprawą, opinia, że sprawa jest zbyt błaha, by ją zgłaszać oraz przekonanie, że policja nic w tej sprawie nie zrobi. Kolejną istotną grupę przyczyn stanowią: poczucie wstydu i zażenowania, przekonanie, że „nikt by mi nie uwierzył” oraz strach przed sprawcą.
Kobiety, które doświadczyły molestowania, rzadko zgłaszają tego typu sytuację również innym, niż policja instytucjom. Jeżeli w ogóle szukają pomocy, to najczęściej wybierają kontakt z psychologami/psycholożkami.
Próba gwałtu
Najczęściej wskazywanym sprawcą próby gwałtu jest były partner (34 proc.), kolega/przyjaciel (27,2 proc.), mężczyzna znany „z widzenia” (20,4 proc.) lub dopiero co poznany (18,4 proc.). Tylko w ponad 16 proc. przypadków próby gwałtu dokonał mężczyzna nieznany kobiecie. W ponad 12 proc. zdarzeń sprawcą był współpracownik, a w ponad 9 proc. szef kobiety
W większości wypadków kobiety nie informowały o próbie gwałtu swoich bliskich lub nie mówiły o wszystkich tego typu zdarzeniach. Najczęstszym powodem takiej decyzji był wstyd i zażenowanie.
Gwałt
Ponad 22 proc. kobiet uczestniczących w badaniu zostało zgwałconych przez mężczyzn.
Najczęściej sprawcą gwałtu to były (63,3 proc.) lub obecny partner (21,4 proc.). Te dwie grupy sprawców zdecydowanie najczęściej pojawiają się w odpowiedziach respondentek. Tylko w ponad 8 proc. przypadków był to ktoś, kogo kobieta wcześniej nie znała.
W ponad połowie przypadków kobiety nie powiedziały o gwałcie swoim bliskim. Najczęściej wymienianą barierą w kontakcie z bliskimi osobami było poczucie wstydu i zażenowania. Ponad 59 proc. kobiet samodzielnie „poradziło sobie”. Kobiety nie szukały wsparcia w bliskich, ponieważ myślały, że „to ich wina”, obawiały się obwiniania, bały się o tym mówić, ponieważ jest to temat tabu. Znaczna część kobiet bała się, że nikt im nie uwierzy, bała się sprawcy lub konsekwencji z jego strony
Blisko 38 proc. kobiet zna inną kobietę, która została zgwałcona przez mężczyznę.
Ponad 43 proc. kobiet wie, że gwałt jest przestępstwem ściganym z urzędu.
Historie
Z notatek ankieterek dowiedziałyśmy się przede wszystkim więcej o historiach, które usłyszały, prowadząc badanie – czytamy w opracowaniu. - Opisywały one rozmaite formy przemocy seksualnej doświadczanej przez uczestniczki badania.
W ankietach znajdziemy przede wszystkim przykłady molestowania seksualnego. Wiele z nich to obnażanie się i ocieranie w miejscach publicznych
Duża część zanotowanych przez ankieterki wypowiedzi dotyczyła języka jako „nośnika” i narzędzia przemocy seksualnej. W opisanych historiach język służy zarówno jako sposób grożenia przemocą seksualną, jak i jej stosowania. W notatkach ankieterek czytamy następujące wypowiedzi kobiet:
„W kontaktach zawodowych spotykam się z komentarzami, zaczepkami, pseudodowcipnymi, z którymi czuję się niekomfortowo”.
„Napad fizyczny i wyzywanie. Straszenie gwałtem: »dorwę cię, kurwo, i przyjebię«, »znajdę cię i w wsadzę ci w dupę«”.
„Słowna przemoc w pracy; żarty dotyczące wyglądu; seksualne podteksty w pracy z klientami, kiedy proponuję napój izotoniczny w siłowni, gdzie pracuję”
Wśród historii opowiedzianych przez uczestniczki badań znalazły się również opisy bardziej drastycznych doświadczeń przemocy seksualnej, które można zakwalifikować jako próbę gwałtu lub gwałt, chociaż słowa te nie pojawiały się w ich wypowiedziach.
Doświadczenie przemocy przed 15. rokiem życia
„Jak byłam młodsza, to mój kuzyn regularnie obmacywał mnie. A potem zmieniliśmy mieszkanie i już go nie widywałam często”.
„W wieku 10-13 lat respondentka była molestowana przez swojego dziadka”.
„Byłam molestowana przez ojca”.
Wiele doświadczeń przemocy seksualnej przed 15. rokiem życia, o których informacje znajdziemy w notatkach ankieterek, wiąże się ze szkołą
Główne wnioski badawcze
Przemoc seksualna doznana ze strony mężczyzn jest powszechnym doświadczeniem kobiet. W grupie 451 kobiet, które wzięły udział w badaniu, tylko 48 nie doświadczyło żadnej formy przemocy seksualnej, o którą pytano w ankiecie. Zdecydowana większość przeżyła takie doświadczenie.
Miejsce zamieszkania, wielkość miejscowości, wiek czy wykształcenie respondentek nie różnicowały w istotny sposób odsetka kobiet, które doznały poszczególnych form przemocy. Dane te zdecydowanie obalają wszelkie mity na temat szczególnych „grup ryzyka” w gronie samych kobiet. Innymi słowy, bez względu na wykształcenie, miejsce zamieszkania czy wiek każda kobieta w takim samym stopniu, wyłącznie ze względu na swoją płeć, narażona jest na przemoc seksualną ze strony mężczyzn Jedynie w przypadku gwałtu odnotowujemy statystycznie istotny związek między wiekiem kobiet, a doświadczeniem zgwałcenia przez mężczyznę. Dane wskazują, że z wiekiem wzrasta odsetek tych, które zostały zgwałcone przez mężczyznę lub mężczyzn. Zależność ta wzmacnia jedynie pierwszy wniosek – ryzyko gwałtu nie zależy od wieku kobiet, lecz jest na stałe wpisane w cykl życia kobiet od narodzin do śmierci.
Raport o przemocy seksualnej powstał w ramach projektu Przełamać tabu – prawa ofiar przemocy seksualnej, realizowanego przez Fundację na rzecz Równości i Emancypacji STER we współpracy ze Stowarzyszeniem na rzecz Kobiet VICTORIA z Rzeszowa i Stowarzyszeniem WAGA z Gdańska, w ramach programu Obywatele dla Demokracji finansowanego z Funduszy EOG.
Cały raport przeczytamy tu: http://www.fundacjaster.org.pl/upload/Raport-STERu-do-netu.pdf
