Newsy w tabloidzie
Poniżej zamieszczam krótką analizę newsów z jedynek „Super Expressu” z tygodnia obejmującego okres od 16 do 21 sierpnia b.r.
W niniejszej analizie pomijam aspekty językowe wiadomości, sposób ich zdobywania, opakowanie w szatę graficzną, itp. gdyż było to już wielokrotnie opisywane w literaturze przedmiotu, a koncentruję się na tematach, treści, rodzaju i charakterze informacji.
Ogółem na tzw. jedynce znalazło się 27 wiadomości, część z nich w postaci zajawek, rozszerzonych wewnątrz numeru. W 21 przypadkach były to tak zwane soft newsy, czyli wiadomości lekkie, bądź prezentujące poważne sprawy w sposób rozrywkowy i zrywający ze schematem odwróconej piramidy, co – zdaniem medioznawców – charakteryzuje wiadomości publikowane w tabloidach. Pozostałe newsy, sztuk 6, były newsami twardymi, o poważnych sprawach (hard news).
W podziale na tematykę 12 z nich określiłem jako opowieści o celebrytach (dwie z nich odnoszące się do polityków również zaliczyłem do tego nurtu, albowiem ci politycy, o czym niżej, są traktowani, lub byli traktowani przez tabloid, jak celebryci); 5 było newsami ze sfery show-biznesu, 5 zaliczyłem do sensacji, 3 do skandali, 3 do kategorii zbrodni i przestępstw, 2 do rodzaju tak zwanych human stories (odnosiły się do zwykłych ludzi), po 1 do polityki, sportu, protestów i strajków oraz humoresek*
Aktorami, czyli bohaterami tych newsów najczęściej byli celebryci (artyści, piosenkarze, dziennikarze TV) – 10 razy, politycy – 9 razy, zwykli ludzie – 2 razy, morderca – 2 razy, a także kolejarze, ksiądz, złodzieje samochodów i policjanci.
Wśród newsów 11 miało charakter negatywny, 8 pozytywno-negatywny (dobre i złe strony jakiejś opowieści, osoby, zjawiska), 4 neutralne (autor informacji nie stosował sądów wartościujących), 4 pozytywne.
Wszystkie informacje dotyczyły spraw krajowych, żadna nie pochodziła z zagranicy.
Jeśli chodzi o tzw. wartości informacyjne, czyli jakie kryteria spełniają wydarzenia, pozwalające zakwalifikować je do newsów**, to 13 (na 27) miało walor aktualności, 14 z pewnością mogło wzbudzić szersze zainteresowanie, 17 było jednoznacznych, 6 znaczących, 9 oczekiwanych, 20 niespodziewanych, 5 było kontynuacją wcześniejszych newsów, 20 odnosiło się do elit (elit władzy i do celebrytów), 25 było spersonifikowanych (odnosiły się do osób), a w 15 newsach ich negatywna wymowa była wyraźnie zaznaczona.
Zanim przejdę do dalszej analizy, chciałbym podkreślić, że en block newsy zamieszczone w „Super Expressie” spełniają kryteria taloidalnych wiadomości. To znaczy: większość (ponad ¾) to miękkie newsy o charakterze skandali, a raczej skandalików, drobnych afer, sensacji i sensacyjek, opowieści o celebrytach i zwykłych ludziach, o wymiarze lokalnym i krajowym, często bezpośrednio nie powiązane z chwilą bieżącą (bo aktualność nie jest warunkiem sine qua non), i spersonifikowanych (spersonalizowanych), gdyż ludzki wymiar opowieści jest w tabloidzie bardzo ważny. Tylko niektóre z tych historii i historyjek pisane są według schematu odwróconej piramidy. Raczej obowiązuje konstrukcja plotki, narracja krótkiego opowiadania, która znajduje odbicie w tytułach: „Leppera wyrzucali z mieszkania”, „Nie będzie pracować za parę groszy” (o Katarzynie Skrzyneckiej, l.41), „Doda (27 l.) jest strasznie nieszczęśliwa”, „Steczkowska płaci pod stołem”.
Zobaczmy czym, dzień po dniu zajmował się „Super Express” w omawianym okresie i skonfrontujmy to (tylko na zasadzie przytoczenia odpowiednich tytułów i tematów) z „Gazetą Wyborczą” i „Rzeczpospolitą”.
Wtorek, 16 sierpnia
Główny temat: „Samoobrona w przedpokoju Kaczyńskiego. Po śmierci Leppera…”
Przez wiele lat byli oddanymi, wiernymi i najbliższymi współpracownikami Andrzeja Leppera (ś.p.57 l.). Po śmierci politycznego przywódcy skierowali prosto do …PiS. Byli posłowie Samoobrony Krzysztof Filipek (50 l. ) i Tadeusz Dębicki (66 l.) już pukają do drzwi prezesa Jarosława Kaczyńskiego (62 l.)
I obok zdjęcie jak obaj siedzą w poczekalni PiS? – nie wiadomo, ale za nimi na ścianie wisi duży portret Marii i Lecha Kaczyńskich, i mniejsze portrety osób, które zginęły w katastrofie smoleńskiej.
News oparty jest na pogłosce, że obaj politycy chcą znaleźć się na listach wyborczych Prawa i sprawiedliwości. Ważna wiadomość? Na pierwszą stronę? Może, ale tylko w tabloidzie.
Inna wiadomość z pierwszej strony o wygwizdaniu premiera Donalda Tuska przez kibiców (określenie SE) na stadionie Lechii Gdańsk, co jest traktowane jako kolejny przejaw walki Tuska z kibicami. Osobiście pamiętam, że Tusk wytoczył walkę „kibolom”, bandytom na stadionach, a nie kibicom. Taka lekka „ustawka semantyczna” nie zaskakuje na stronach tabloidu.
Inne wiadomości mówią o golasach pławiących się w prywatnym basenie, podglądanych przez sąsiadów z wieżowców. Sąsiedzi oburzają się, ale podglądają – nawiasem mówiąc ciekawy przyczynek do małomiasteczkowej hipokryzji. Obok o zbliżającym się strajku kolejarzy; a powyżej o Weronice Rosati, noszącej na kostce prawej nogi łańcuszek z krzyżykiem – tytuł głosi, że obraża tym wierzących.
W „Rzeczpospolitej” tego dnia czołowe informacje dotyczą obchodów Święta Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i Polaka, który zabił na wyspie Jersey 6 osób. W „Gazecie Wyborczej” także o obchodach święta oraz o Państwie, które źle pomaga najuboższym.
Środa, 17 sierpnia
„Minister się leczy. >>Super Express<< z Katarzyną Hall u lekarza. A na zdjęciu pani Minister ze spuszczonymi spodniami. Zabawne. A w reakcji na ten artykuł burza w internecie. Niżej na stronie artykuł, którym również SE wywołał niemal narodową dyskusję: „Bliscy kardynała Dziwisza startują z Platformy”. A Magda Mołek (35 l.) urodziła synka. Obok „sensacyjne zdjęcia z miejsca tragedii” – „Tu umarł Lepper”.
Misz – masz. Sprawy ważne wymieszane z błahymi. Dla każdego coś miłego. Nawet najpoważniejsze tematy podane mogą być w sentymentalnym sosie: zdjęcie i napis „Tu powiesił się Lepper”, a w tekście Wszystko wygląda tak, jakby szef samoobrony wyszedł na chwilę. Tylko uschnięte kwiaty świadczą o tym, że od dawna nikt ich nie podlewał… Tego samego dnia w „Rzeczpospolitej” i w „Gazecie Wyborczej” o możliwym rządzie dla strefy euro
Czwartek, 18 sierpnia
W „Super Expressie” o sołtysie – geju, który podzielił pomorską wieś, o powrocie Hanny Lis do TVP i o policjantach, którzy odchodząc na emeryturę muszą oddać majtki i skarpetki. Ale dwie opowieści były najważniejsze. Ich bohaterami byli aktor Piotr Machalica, wyrzucony z samolotu, bo był pijany i się awanturował; i Andrzej Lepper – gazeta ma dowód, że Lepper nie popełnił samobójstwa, bo dzień przed śmiercią napisał podanie do prokuratury o wgląd do akt ze śledztwa. Jest też kontynuacja newsa o mordercy – Polaku z wyspy Jersey, który mordował, bo stracił majątek (dzień wcześniej SE donosił, że przyczyną zabójstw była zazdrość).
W „Rzeczpospolitej” o strajkowych groźbach kolejarzy, a w „Gazecie Wyborczej” o Polsce, o jakiej uczy się młodzież na Zachodzie ze swoich podręczników historii.
Piątek, 19 sierpnia
Gazeta kontynuuje wątek samobójstwa Leppera. Tym razem stawia pytanie: „Czy to widmo eksmisji było jedną z przyczyn samobójstwa polityka?”. Na jedynce również „Herbuś uwodzi na ulicy”, Katarzyna Skrzynecka (41 l.)„Nie będzie pracować za parę groszy”, a Doda (27 l.) jest strasznie nieszczęśliwa i „tęskni za prawdziwą miłością”. Gazeta opisuje dramat zdradzonej Dody, która mówi: "Oddam wszystko za prawdziwą miłość". Opis zaczerpniętey jest z dwutygodnika "Viva" i kończy się życzeniem: Mamy nadzieję, że królowa znalazła wreszcie swojego króla - postawnego, z jajami i ładnymi zębami (sic!).
Tymczasem w „Rzeczpospolitej” najważniejsza wiadomość dotyczy tego, że inwestorzy uciekają z giełdy, co według „GW” może skończyć się recesją.
Sobota – niedziela, 20-21 sierpnia
Trwa serial o Lepperze – tym razem swoją wersję zdarzeń przedstawia jego brat, Antoni, który mówi, że Andrzej „sam się nie zabił […] bo był bardzo religijny”. A z innych newsów dowiadujemy się, że Rubik (modelka) zazdrości Krupie (modelce) pieniędzy, a Steczkowska płaci pod stołem – za buty, bodaj z Włoch albo i z Francji.
Jakie cechy znajdujemy w wyżej wymienionych newsach? Wszystko, co właściwie zostało już opisane w literaturze medioznawczej. Podsumujmy zatem:
1. Wymieszanie rozrywki z newsem, przy czym rozrywka jest ważniejsza
2. Poświęcenie większej uwagi ludziom niż sprawom
3. Nacisk na banalność i prezentacja dziwacznych spraw
4. Akcentowanie dramatyczności wydarzeń, eksponowaniu sensacji, przemocy i skandali
5. Wyjęcie spraw z ich kontekstów
6. Uznanie, że forma jest ważniejsza niż treść, a obrazki są ważniejsze od słów
7. Narracja przypomina często bardziej opowieść „jedna pani drugiej pani” niż typową informację.
Sprzedaż „Super Expressu” (182 tys. egz. – dane ZKDP za kwiecień 2011) jest wyższa niż „Rzeczpospolitej” (128 tys.), ale mniejsza od „Gazety Wyborczej” (320 tys.). Gdyby jednak do tego zestawu dodać drugi największy tabloid „Fakt” z 400 tys. sprzedanych egzemplarzy, to oba tabloidy mają co najmniej prawie 600 tysięcy czytelników.
Tylu czytelników dowiaduje się o świecie z przekazów informacyjnych tych gazet. W ten sposób kształtowany jest jeden z filarów opinii publicznej – opinia publiczna popularna. Z analizy SE wynika, że otrzymują oni wiadomości na ogół pozbawione szerszego kontekstu, wszechstronnego opisu, czy różnorodnych opinii.
*suma nie daje 27 newsów, gdyż niektóre z nich zaliczyłem do dwóch kategorii naraz.
** oparłem się na klasyfikacjach Galunga i Ruge oraz Harcupa i O’Neil (zob. dział analiz)
Marek Palczewski
26 sierpnia 2011
Autor jest dziennikarzem i medioznawcą.
P.s. powyższe uwagi odnoszą się do newsów, które pojawiły się w analizowanym tygodniu na pierwszej stronie gazety i kontynuowane były wewnątrz numeru.
